Cziczmany

Turyści, przebywający latem w górach słowackich, zwykle poza wędrówkami szlakami górskimi szukają innych atrakcji turystycznych, które by urozmaiciły ich pobyt w tym trochę niedocenianym pięknym kraju. Okazuje się, ze takich atrakcji jest wiele, w zależności od preferencji turystów, można udać się na zwiedzanie malowniczych miasteczek, jeszcze piękniejszych licznych zamków słowackich lub na przykład pojechać do tradycyjnej wsi słowackiej- Cziczmany.

Cziczmany z jednej strony otoczone są Górami Strażowskimi, a z drugiej- Małą Fatrą, położone są w południowej części Doliny Rajeckiej. Wiosce sławę przyniosły tradycyjne drewniane domy z charakterystycznym białym ornamentem. Prawdopodobnie chaty były ozdabiane takimi geometrycznymi ornamentami na narożach przez kobiety, które używały w tym celu najpierw gliny, z czasem wapna. W dziewiętnastym wieku nieotynkowane domy zaczęto ozdabiać takimi motywami na całej powierzchni.

W tradycyjnym rezerwacie cziczmańskim znajduje się sto trzydzieści sześc domów, wszystkie całkowicie drewniane, z ornamentalnymi malowidłami, które miały chronić przed wilgocią i pękaniem drewnianych belek z powodu słońca. W najlepiej zachowanych chatach, Domu Radena oraz Domu Grzegorza, powstały stałe ekspozycje etnograficzne, w których zwiedzający mogą poznać kulturę i historię tych stron, między innymi obejrzeć piękne stroje ludowe, również z geometryczną ornamentyką. Tego typu hafty pojawiały się także na obrusach i obrazkach tutejszych ludowych artystów.

Demianowska Jaskinia Wolności

Turyści udają się do Słowacji głównie zimą i latem, by pojeździć na nartach w górach zimą lub pochodzić po tych samych górach latem. Obie opcje są atrakcyjne, ale nie należy zapominać o tym, że Słowacja ma poza tym wiele atrakcji udostępnionych do zwiedzania przez turystów, jak choćby przepiękne zamki, które widzimy podczas przejazdu przez ten kraj do innych, cieplejszych państw, lub niezwykle interesujące jaskinie, wśród których zdecydowanie wyróżnia się Demianowska Jaskinia Wolności.

Jaskinia położona jest w Tatrach Niskich, w przepięknej Dolinie Demianowskiej na Liptowie, między Liptowskim Mikulaszem, a ośrodkiem narciarskim Jasna. Powstała na skutek erozji i działalności korozyjnej podziemnych wód potoku Demianowki. Słynie z niezwykle różnorodnych form krasowych, o kolorach nacieków od białego, poprzez różowy, czerwony, żółty i fioletowy spowodowane związkami żelaza, po zabarwienie zielone, szare i czarne od związków manganu.

Na dnie Jaskini Demianowskiej znajdują się jeziorka, w zależności od nacieków noszą nazwy: Złote, Koralowe, Liliowe, Perłowe, Winogronowe. W jaskini jest wiele sal udostępnionych do zwiedzania, każda z innymi naciekami, największa z nich to Duży Dom. Sześć korytarzy na różnych poziomach, wymodelowanych przez rzekę, dostarcza niesamowitych wrażeń wzrokowych, szczególnie formy gąbczaste, przypominające koralowce, są zachwycające.

Jaskinia, ze względu na wysoką wilgotność powietrza, jest wykorzystywana do speleoterapii, leczy się tutaj alergie i choroby dróg oddechowych.

Dzisiejszy Preszów, choć wciąż utrzymuje się przede wszystkim z przemysłu, jest jednocześnie dużym ośrodkiem kulturalnym. Historia miasta sięga paleolitu – najstarsze znaleziska, świadczące o osadnictwie na terenie dzisiejszego Preszowa, sięgają 28 tysięcy lat wstecz. W późniejszych czasach, miasto łączone było z imperium rzymskim, zaś w IV bądź V wieku w rejon Preszowa napłynęli Słowianie. Warto także wiedzieć, że od X wieku, przez ponad 150 lat miasto znajdowało się pod polskim panowaniem.

Obecnie, w mieście zachowało się wiele zabytków, do których dotarcie nie powinno nikomu sprawić kłopotu. Warto odwiedzić gotycki kościół św. Mikołaja, którego budowę ukończono w połowie XIV wieku, siedemnastowieczny kościół św. Trójcy czy gotycką katedrę pod wezwaniem Jana Chrzciciela. Interesujący wydaje się także Pałac Rakoczego z XVI wieku oraz fontanna Neptuna, obiekt tyle intrygujący, co charakterystyczny. Tyle przeszłości, bowiem Preszów kusi turystów także zupełnie współczesnymi atrakcjami, spośród których wymienić można choćby festiwal koronkarstwa, którego oryginalna słowacka nazwa – Festival paličkovanej čipky – nieprzerwanie budzi ogromną radość Polaków. Warto odwiedzić również planetarium i dwa muzea – lokalnej historii oraz to, które Polakom wydać może się o wiele ciekawsze, muzeum winiarstwa. W październiku w Preszowie odbywa się również przegląd jazzu.

Nie tylko Preszów, ale także Koszyce czy Bratysława udowadniają, że większe miasta nie muszą leżeć bezpośrednio nad morzem czy mieścić znanego na cały świat studia filmowego, by być turystycznie interesujące. To także dowód, że Słowacja – choć bliska i niezbyt już popularna – cały czas warta jest zwiedzenia.

Pieszczany

Niegdyś Słowacja była niekwestionowanym celem numer jeden polskich wakacyjnych wyjazdów zagranicznych. Niewielki, choć ogromnie interesujący i zróżnicowany, kraj przyciągał turystów bliskością i niewysokimi cenami, które – w porównaniu nawet do tych po polskiej stronie granicy – wydawały się niesamowicie atrakcyjne. Dzisiaj, Słowacja stała się nieco zapomniana, tłumne wycieczki na drugą stronę Tatr pomału odchodzą do przeszłości. Obecnie, Polacy chętniej wybierają Bułgarię, Chorwację czy nawet Egipt, stąd już w Słowacji zatrzymują się jedynie nieliczni. Zupełnie niesłusznie, bowiem kraj ten wciąż ma bardzo wiele do zaoferowania. Jednakże grupą, która ze Słowacji nie zrezygnowała i nie wydaje się, jakoby kiedykolwiek miała zrezygnować, są różnego rodzaju kuracjusze i osoby, które w naturalny sposób chcą zmierzyć się ze swoimi przypadłościami. Stąd też wszelakie słowackie uzdrowiska cieszą się ogromną popularnością. Wśród nich także perła Słowacji, Pieszczany.

Pieszczany, czyli najsłynniejsze słowackie uzdrowisko, położone są w kraju trnawskim, w zachodniej części Słowacji. Odległe o niecałe 90 kilometrów od Bratysławy, bardzo chętnie odwiedzane są przez rozmaite znakomitości. Historia miasta sięga początków XII wieku, samego zaś uzdrowiska – połowy XVII wieku. Wtedy też po raz pierwszy informowano o nietypowych właściwościach źródlanych wód regionu. Prawdziwy rozkwit Pieszczany przeżyły w XIX wieku, kiedy to powstała znaczna część infrastruktury sanitarnej i zakłady hydroterapii. Dzisiaj, Pieszczany przyciągają turystów wyłącznie uzdrowiskową częścią. Resztę miasta wypada wręcz pominąć milczeniem. Niemniej jednak, powiedziane zostało, że Pieszczany to najsłynniejsze słowackie uzdrowisko. To fakt, który potęguje historia – to tutaj właśnie, w czasie I wojny światowej, doszło do spotkania trzech cesarzy – Wilhelma II, Karola i Ferdynanda I. Tradycje te, jakkolwiek kontrowersyjnie zapoczątkowane, kontynuowano w 2008 roku, kiedy to w Pieszczanach odbył się szczyt z udziałem prezydentów Grupy Wyszehradzkiej.

Obecnie, Pieszczany są dobry miejscem, by udać się na kilkudniowy wypoczynek w najkorzystniejszych dla zdrowia warunkach, a potem ruszyć w głąb Słowacji.

Zamek w Bojnicach

Zamek w Bojnicach należy do najstarszych, a przy tym najważniejszych zabytków średniowiecznej Słowacji. Wybudowany na trawertynowym wzgórzu, liczy sobie już niemal 900 lat. Pierwsze pisane wzmianki o zamku pochodzą z 1113 roku, z kronik Zobora Abbeya. Posiadłość ta, początkowo zamieszkiwana przez Matusa Csaka, często przechodziła z rąk do rąk. Wystarczy wspomnieć, że w historii panami na zamku byli także Jan Korwin, Zapolyowie, a potem Turzonowie. Najdłużej, bowiem od XVII do połowy XX wieku, bojnicki zamek pozostawał w rękach rodu Palffy. Wtedy to, z końcem drugiej wojny światowej, słowacki rząd zawłaszczył budowlę. W 1950 roku doszło do pożaru, po którym zamek został odbudowany i w takimże stanie pozostaje obecnie.

Dzisiaj, zamek pozostaje największą atrakcją turystyczną Bojnic. W pełni udostępniony do zwiedzania, kusi turystów romantyczną architekturą. To zarazem jedna z najbardziej rozpoznawalnych budowli tego typu w całej Słowacji. Tymczasem Bojnice, miejscowość położona w środkowo-zachodniej części Słowacji, niedaleko Prievidza w kraju trenczyńskim, cieszy się popularnością związaną nie tylko z samym zamkiem. Tutaj właśnie znajduje się również najstarsze słowackie zoo. W założonym w 1955 roku ogrodzie zoologicznym mieszka około 2 tysięcy zwierząt, reprezentujących ponad 300 gatunków. Na 20 kilometrach kwadratowych powierzchni żyje 5 tysięcy mieszkańców Bojnic. Mimo że to liczby – prawdę powiedziawszy – niewielkie, okazuje się, że w samych Bojnicach atrakcji jest więcej niż w niejednym większym polskim mieście. Wybierając się na Słowację, warto przynajmniej obejrzeć, jeżeli nie zatrzymać się na dłużej w jednym z najstarszych krajowych uzdrowisk. Gdzie? Oczywiście, w Bojnicach. Uzdrowiskowa tradycja miasta sięga połowy XVI wieku, kiedy to po raz pierwszy doniesiono o leczniczych właściwościach okolicznych źródeł. Dzisiaj, w Bojnicach leczy się przede wszystkim narządy ruchu czy reumatyzm, ale także choroby na tle nerwowym.

Słowacja niegdyś cieszyła się wśród polskich turystów ogromną popularnością. Dzisiaj, jest ona nieco słabsza, jako że – wraz ze wzrostem możliwości finansowych – wzrosły także odległości, jakie Polacy pokonują, by spędzić wakacje. Niemniej jednak, Słowacja jest jednym z najciekawszych i z pewnością jednym z najbardziej godnych odwiedzenia krajów regionu środkowej Europy.

Bańska Szczawnica

Polacy, wyjeżdżając na wakacje, coraz częściej wybierają odległe, południowe kraje. Tymczasem równie warto udać się na południe lecz wyraźnie bliżej. Po drugiej stronie granicy czeka Słowacja, niewielkie państwo, które cieszy się ogromną sympatią Polaków. Słowacja to także idealnie miejsce do spędzenia wczasów. Warto wiedzieć, że Słowacja dzieli się na osiem pomniejszych “krajów” (tak bowiem nazywają się słowackie odpowiedniki polskich województw), wśród których na szczególną uwagę zasługuje kraj bańskobystrzycki, położony na południu centralnej części Słowacji. Najważniejszym miastem jest tu, oczywiście, Bańska Bystrzyca, jednak na południowy zachód od niej znajduje się dawny ośrodek górniczy, którego najstarsza część wpisana została na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To Bańska Szczawnica.

Górnictwo od niemal tysiąca lat stanowiło główne źródło utrzymania Bańskiej Bystrzycy. Wydobywane tu złoto i srebro odkryto tu w ilościach, które pozwoliły na niemal dziesięć wieków ciągłej eksploatacji. Mimo to, XVI wiek był dla Bańskiej Szczawnicy okresem bardzo trudnym. Spadek wydobycia wyraźnym piętnem odcisnął się na poziomie życia mieszkańców. Miasto bardzo szybko jednak zdołało się podnieść i już z końcem XVII wieku zanotowano tu rekordowy poziom wydobycia – 605 kilogramów złota i 29 ton srebra to dorobek 1690 roku. Obecnie, górnictwo nie ma już takiego znaczenia, stąd do Bańskiej Szczawnicy wkroczyła turystyka.

W mieście należy koniecznie odwiedzić plac Świętej Trójcy – samo centrum, a w pobliżu – muzeum mineralogiczne, w których zawarto zbiory z okolicznych kopalń. Także oba zamki, i stary, i nowy, pełnią dzisiaj funkcję wyłącznie muzealną. Będąc w Bańskiej Szczawnicy nie można jednak przegapić, zmienionej w skansen, siedemnastowiecznej trasy górniczej. Pod samym centrum miasta mieści się kopalnia Glanzenberg. Co najważniejsze, od 1993 roku, na liście światowego dziedzictwa UNESCO znajduje się średniowieczna część Bańskiej Bystrzycy. A to najlepiej świadczy o tym, dlaczego warto wybrać się w ten region.

Słowacki Kras to obszar rozciągający się na powierzchni 440 km2, położony w południowo-wschodniej części Słowacji, tuż przy granicy z Węgrami. Teren ten obfituje przede wszystkim w jaskinie, ale także w inne formy krasowe – żłobki krasowe, wywierzyska, wąwozy czy przepaści. Specyficzna rzeźba terenu, będąca efektem procesów krasowych, jak również nietypowa flora i fauna, sprawiają, że miejsce to zaliczane jest do najpiękniejszych obszarów Słowacji.

Głównym elementem Słowackiego Krasu są niewątpliwie jaskinie. Do tych najwspanialszych i zarazem najbardziej znanych należą m.in. Jaskinia Domnica, powstała wskutek erozyjnej działalności dwóch płynących pod ziemią rzeczek. Długość trasy turystycznej w jaskini to ponad 1300 metrów, z czego część pokonuje się na łódkach.

Będąc na terenie Słowackiego Krasu warto też zwiedzić Jaskinię Jasovską, słynącą z wielokolorowych nacieków oraz zachowanych na ścianach starych malowideł i rysunków. Licząca 550 metrów trasa, podczas której można podziwiać wodospady, stalagmity i stalaktyty, może mieć także charakter leczniczy. Wilgotność względna jaskini wynosi nawet do 98%, co czyni ją idealnym miejscem do leczenia astmy i alergii. Ponadto warte odwiedzenia są też jaskinie: Gombasecka oraz Aragonitowa.

Jaskinie Słowackiego Krasu od 1995 roku widnieją na liście światowego dziedzictwa UNESCO, a od 2002 cały teren Słowackiego Krasu znajduje się w granicach Parku Narodowego Słowacki Kras. Gwarantuje to zachowanie tego cudownego miejsca w niezmienionym stanie, przez wiele kolejnych lat. I dobrze, bo wyprawa na Słowację, bez obejrzenia tego obszaru po prostu mija się z celem.

Zamek Krasna Horka

Zamek Krásna Hôrka jest narodowym zabytkiem kultury (od 1961 r.) oraz siedzibą Muzeum Betliar. Położony 8 km na wschód od Rożniawy nad miejscowością Krasnohorskie Podhradie. Należy do najlepiej zachowanych średniowiecznych grodów słowackich, jest atrakcją i dumą regionu. Stoi na wysokim wzgórzu, przez co dostępny jest jedynie ze wschodniej strony. Powstał w XIII w. przy głównym szlaku handlowym prowadzącym z Siedmiogrodu do Polski.

Pierwotny mały zamek z wieżą i pałacem, ze wspólnym obwarowaniem z XIII w., był zbudowany na miejscu starszego grodziska, w którym król Bela IV szukał obrony przed Tatarami. Gotycki gród, przebudowano w stylu renesansowym i powiększony w XVI w. dzięki czemu stał się reprezentacyjną szlachecką siedzibą. Następnie w XVII i XVIII w. przebudowano go na styl barokowy, był wtedy znany jako fortyfikacja do obrony przed Turkami. Budowę zamku rozpoczęli Bebekowie, którzy sprawowali w nim władzę od połowy XIII w. aż do roku 1566. Później zamek na pewien czas przeszedł na własność rodziny Máriássych, ale od roku 1352 należał znowu do Bebeków. W 1441r. Krásną Hôrkę obsadziło Jiskrovo wojsko, przeprowadzono wówczas na zamku rozległe zmiany i wzmocniono fortyfikacje. Bebek w obawie przed Turkami wybudował nowe zamkowe fortyfikacje wg projektu włoskiego architekta A. de Verdana. Na nich do dnia dzisiejszego stoją ciężkie działa odlane w latach 1545 i 1547. Wtedy zostały też odrestaurowane wnętrza zamku i tak obiekt zyskał w zarysie obecny wygląd. W 1578 r. przybywa na Krásną Hôrkę jako zamkowy kapitan pierwszy z rodu Andrássych – Peter. Jego wnuk – Maciej otrzymał w roku 1642 zamek na własność od króla Ferdynanda III. Peter Andrássy w latach 1578-1583 przebudował obiekt na reprezentacyjną siedzibę szlachecką. Zamek był zamieszkały do końca XVIII w. W roku 1817 budynek spłonął i został jedynie częściowo odnowiony. Dénes Andrássy odrestaurował zamek w latach 1903-1905 i założył tu rodzinne muzeum i udostępnił do zwiedzania. Polecił także w roku 1904 na brzegu miejscowości Krasnohorskie Podhradie wybudować dla swojej żony secesyjne mauzoleum, wyłożone różnego rodzaju i koloru marmurem, przywiezionym z wszystkich części świata. Znajdują się w nim sarkofagi D. Andrasskiego i jego żony Franciszki. Rzeźba pieska jest dziełem A. Strobla. Przed mauzoleum jest parking.

W Krasnohorskom Podhradii, w byłej secesyjnej pracowni malarskiej z roku 1910, umieszczono Gemerską Galerię. W miejscowości znajduje się też gotycki kościół z XV w., przebudowany w stylu klasycystycznym.

Zamek Lubowniański

Zamek Lubowniański to wielka majestatyczna twierdza renesansowa, która wznosi się nad doliną rzeki Poprad. Zamek powstał na przełomie XIII – XIV wieku. Pierwsza pisemna wzmianka o zamku, jako o jednej z królewskich siedzib, pochodzi z roku 1311. Najstarszą część zamku tworzy główna wieża i gotycki pałac. W okresie jego budowy należał do systemu grodów przygranicznych na północy starych Węgier. Oprócz obrony granicy polsko-węgierskiej strzegł ważnej drogi kupieckiej, która wiodła doliną rzeki Poprad do Polski. W 1412 roku w zamku Lubownia doszło do historycznego spotkania węgierskiego króla Zygmunta Luksemburskiego z polskim władcą Władysławem II. Gród dostał się pod zastaw w ręce polskich królów i stał się siedzibą polskich naczelników, czyli pełnomocnych zarządców miast spiskich w zastawie.

W roku 1553 zamek uległ całkowitemu spaleniu. Podczas rekonstrukcji zbudowano nowy renesansowy pałac. W roku 1642 został zbudowany pałac barokowy, a w roku 1647 kaplica. W 1656 r. zamek odwiedził polski król Jan Kazimierz, w 1683 Jan III Sobieski. Warto również dodać, że w latach od 1655 do 1661 były na zamku ukryte przed Szwedami polskie klejnoty koronacyjne. W 1768 r. w zamku więziony był Maurycy Beniowski. W 1772 r. podczas I rozbioru Polski zakończył się 360-letni okres administracji polskiej na zamku Lubownia. W latach 1883-1994 obiekt ponownie znajdował się w rękach polskich- administrowała, nim rodzina Zamoyskich. W 1945 r. zamek przejęło państwo.

Najcenniejszą częścią zamku górnego pod względem architektonicznym jest wieża obronna, która jako jedyna zachowała się w pierwotnej formie. Na trzecim dziedzińcu stoi kaplica p.w. św. Michała Archanioła wzniesiona w połowie XVII w. przez Stanisława Lubomirskiego. W skład zamku wchodzą jeszcze: pałac renesansowy, studnia zamkowa oraz cela więzienna zwana “piekłem”.

Nitra

Nitra to czwarte co do wielkości miasto Słowacji, położone na zachodzie kraju nad rzeką Nitrą. Uważane za najstarsze, obok Bratysławy, miasto Słowacji.

Pierwsze wzmianki o mieście pojawiają się w VII w., choć pierwsi Słowianie przybyli w okolice dzisiejszej Nitry dużo wcześniej, bo w IV w. Gród założono najprawdopodobniej w czasie upadku chaganatu awarskiego. Nitra była stolicą Księstwa Nitrzańskiego, którego pierwszym potwierdzonym historycznie władcą był Pribina. Jego zasługą było zbudowanie pierwszego w mieście kościoła, który został około 828 roku poświęcony przez biskupa Salzburga Adalrama. W 833 roku Mojmir I, zaniepokojony rozwojem księstwa i jego dążeniem do przyjęcia chrześcijaństwa, zaatakował i zdobył Nitrę. Włączył ją w skład państwa Wielkomorawskiego. Nitra była miastem wielu historycznych wydarzeń.

Do Nitry na zaproszenie Rastislava przybyli Cyryl i Metody, święci bracia z Sołunu. W czasach węgierskich Nyitra stała się siedzibą biskupa i miastem królewskim, a później ważnym centrum nauki i kultury.

W podziemiach katedry w Nitrze znajdują się relikwie św. Cyryla oraz pierwszego polskiego (polskojęzycznego) świętego – św. Andrzeja Świerada, a także jednego z jego uczniów św. Benedykta.
Na górze Zobor już w 1111 r. stał klasztor benedyktyński, przy, którym działała szkoła – pierwsza na ziemiach słowackich. W dole nad rzeką powstały osady, m.in. kupieckie Párovce, dziś dzielnica miasta, z wczesnoromańskim kościołem św. Stefana.

W 1248 r. król Bela IV w uznaniu za wkład w walkę z Tatarami nadał Nitrze status królewskiego wolnego miasta, który utraciła pół wieku później, stając się własnością biskupów. Ta przynależność osłabiła rozwój mieszczaństwa, sprawiła jednak , że Nitra na długie wieki stała się ośrodkiem kultury i nauki rozwijającym się wokół siedziby biskupów. Pod koniec XVII w. Nitrę otoczono murami, a zamek zamieniono w nowoczesną twierdzę.

Zabytki, które warto zobaczyć:
* zamek w Nitrze,
* Pałac Biskupi,
* katedra św. Emmerama
* Muzeum Misjonarzy,
* kompleks klasztorny pijarów,
* kościół św. Władysława,
* kościół św. Stefana,
* synagoga